KHUÔN VÀNG THƯỚC NGỌC

(Carved in stone: được khắc vào đá)

Nếu bạn cứ lấy những chuẩn mực đạo lý của một thuở nào đó rất xa xưa, ví dụ như câu Cha mẹ đặt đâu con ngồi đấy (xin tạm dịch là a son or a daughter should marry anyone his or her parents want him or her to), ra áp dụng cho đời nay, thì e có khi bạn sẽ vấp phải sự phản đối của nhiều người. Người ta có thể sẽ phản ứng rằng những điều bạn vừa nói không phải là điều “khắc lên đá” (carved in stone), không phải là khuôn vàng thước ngọc, là chân lý bất di bất dịch theo thời gian. Ví dụ như câu Áo mặc sao qua khỏi đầu, có người nói, đã “cổ lỗ sĩ” lắm rồi. Ngày nay thanh niên (cả nam lẫn nữ) thích mặc áo pullover, không tròng qua đầu làm sao mà mặc được!

Cụm từ carved in stone thực ra có xuất xứ từ Kinh Thánh. Một câu chuyện trong sách Kinh (Scripture) mô tả lại cuộc gặp gỡ lạ lùng khi Moses tiếp nhận mười điều răn của Chúa (Ten Commandments). Khi ấy, có một nhà tiên tri với bộ râu dài (a bearded prophet) từ trong núi bước ra, đem đến cho nhân gian những điều răn dạy về cách ăn ở cho hợp đạo lý trên đời (rules of conducts). Những lời khuyên này được khắc vào đá để cho không một từ nào, một chữ nào bị đời sau thay đổi.

Khác với những điều răn mà Moses tiếp nhận, những chuẩn mực về đạo lý, về cách sống do đời trước truyền lại cỏ thể không phải là những điều đã được “khắc vào đá” (carved in stone). Điều này có nghĩa là chưa hẳn đó đã là chân lý vĩnh viễn (timeless) và vì vậy, có thể thay đổi cho phù hợp hơn với thực tế hiện tại.

Trăm năm đá khắc cũng mòn

Nếp xưa xem lại liệu còn hợp chăng.

(N.V.L – VIETNAMEDU sưu tầm)