RỬA TAY GÁC KIẾM, XÓA BỎ HẬN THÙ

(Bury the hatchet: chôn rìu)

Hatchet là cái rìu cán ngắn, dùng làm vũ khí đánh nhau. Thành ngữ tiếng Anh có câu bury the hatchet. Dịch là rửa tay gác kiếm thì nghe e giống tiểu thuyết kiếm hiệp Kim Dung quá, nhưng nói “chôn cái rìu” như kiểu dân Mỹ nói thì lại sợ dân Việt mình nghe không quen nên không hiểu. Thôi thì xin cứ kể câu chuyện sau đây để bạn đọc tự quyết định cách hiểu.

Ngày trước khi người Mỹ da trắng đụng độ với thổ dân da đỏ, họ không hiểu hết phong tục tập quán của các bộ tộc này (native customs). Mà nói chung, họ cũng chẳng muốn tìm hiểu làm gì. Vì thế họ cứ tưởng lầm (mistakenly believe) rằng ngoài việc dùng để đánh nhau, cái rìu đá của dân da đỏ (the stone tomahawk) không còn công dụng gì khác. Một số bộ lạc (tribes) còn có nghi thức chôn vũ khí (ceremonial burial of a weapon) để báo hiệu (signal) một thời kỳ chiến tranh đã kết thúc.

Rìu đá của người da đỏ thật ra trông rất khác so với rìu sắt cán ngắn (metal hatchet) của người da trắng. Thế nhưng từ việc quan sát tập tục của thổ dân da đỏ, người da trắng liên hệ đến các quan hệ xã hội trong cuộc sống của họ, từ đó nảy sinh ra cụm từ chôn cái rìu (bury the hatchet). Khi người ta quyết định chấm dứt một cuộc xung đột kéo dài, hay khi các cặp vợ chồng cãi nhau chán lại thôi, thì người Anh bảo là họ đã quyết định chôn cái rìu của họ.

Cuộc sống của chúng ta ngày càng hiện đại hơn, nhưng cũng ngày càng kém an toàn hơn (less and less security). Tình trạng khủng bố (terrorism) bây giờ đã lên đến cấp độ toàn cầu (global). Chiến tranh xảy ra liên miên giữa các quốc gia với những phương tiện hiện đại hủy diệt con người hàng loạt. Có những xung đột cũ tưởng đã qua đi nhưng thỉnh thoảng lại bùng phát lại và còn dữ dội hơn lúc nó bắt đầu. Người ta lại đào cái rìu lên (dig up the hatchet – tiếng Anh cũng có thành ngữ này) để đánh nhau. Mà cái rìu bây giờ không phải là rìu đá hay rìu sắt, mà là vũ khí hạt nhân, vũ khí hóa học, vũ khí vi trùng, …. Không biết bao giờ nhân loại văn minh mới học được cách chôn rìu của những người da đỏ vốn luôn bị xem thường khi xưa …

Đánh nhau hoài sẽ về đâu?

Hãy vì Trái Đất, cùng nhau chôn rìu

Người sinh ra để mà yêu

Hận thù chồng chất là điều chẳng nên.

(N.V.L – VIETNAMEDU sưu tầm)